کرونا و آسیب های رفتاری کودکان

یکی از اتفاقات نادر جهان امروز ما، پیدایش ویروسی خطرناک به نام کروناست که در سراسر جهان شیوع پیدا کرده است و زندگی طبیعی مردم را با خطرات مرگباری که دارد مختل نموده است. در این میان شاید کودکان جزو دسته ای باشند که بعد از پیدایش کرونا در معرض آسیب های رفتاری قرار گرفته باشند. از اینرو در این مقاله قصد داریم تا کرونا و آسیب های رفتاری کودکان را بررسی کنیم.

در واقع وجود اضطراب و ترس در همه افراد از ویروس کرونا یک واقعیت انکارناپذیر این دوره است. وقتی به اضطراب و ترس دقت می کنیم، قابل توجه است که هر دوی احساسات ما احساسات پیچیده، حیاتی و سازگار هستند. تصور می شود که این احساسات دارای اجزای شناختی، فیزیولوژیکی و رفتاری هستند. اضطراب، مکانیسم های محافظت در برابر خطر را فعال می کند و این باعث ایجاد سردرد، سرگیجه، لرزش، تپش قلب و… می گردد.

آسیب های رفتاری کودکان بیشتر در چه سنی روی میدهد؟

با اینحال این باور وجود دارد که محتوای اضطراب ها و ترسها در طول دوران کودکی تغییر می کند. بر این اساس منشاء ترس و اضطراب در سال اول زندگی، صدای بلند، حوادث غیر منتظره و غریبه ها است. در چند سال بعدی زندگی ، کودک به فردی که عمدتا مسئولیت نگهداری از او را بر عهده دارد وابستگی پیدا کرده و در این مرحله ترس و اضطراب افراد غریبه یا صداهای بلند جای خود را به اضطراب جدایی از والدین (مراقب اصلی )میدهد همچنین ترس  از حیوانات و تاریکی بیشتر می شود. بین سنین ۱۰ تا ۱۳ سالگی، تمرکز بر آسیب، مرگ، بلایای طبیعی و مخاطرات خارجی معطوف می شود. لذا می توان آسیب های رفتاری کودکان را بر حسب دوره های سنی مختلف و در مواجهه با رویدادهای سخت زندگی چون بیماری کووید ۱۹ و فرآیند همه گیری آن چنین شرح داد:

در کودکان پیش دبستانی

ممکن است تحت تاثیر بیماری کرونا و شرایط همه گیری آن در کودکان پیش دبستانی شاهد مواردی از آسیب های رفتاری کودکان چون پسرفت در رفتار و مهارت ها، دلبستگی و جدایی بیش از حد از والدین، مشکلات خواب، بی اشتهایی، ترس، شب ادراری، ترس بیش از حد از غریبه ها، درد با منشاء ناشناخته، مشکلات گفتاری و… باشیم.

در کودکان مدرسه ای

در این گروه از کودکان به واسطه بیماری کرونا و شرایط همه گیری آن ممکن است شاهد رفتار و آسیب های رفتاری کودکان چون بی قراری، پرخاشگری، کابوس، مشکلات قابل توجه تمرکز، ناتوانی در انجام فعالیت های مورد انتظار و… باشیم.

در نوجوانان

از آنجائیکه بسیاری از تغییرات جسمی و روحی خاص این دوره است، بیماری های همه گیر چون ویروس کرونا و ماندن اجباری در خانه می تواند مشکلات زیادی را برای این گروه ایجاد کند. برخی نوجوانان ممکن است بطور کامل وجود چنین مشکلی را انکار کنند و از ایجاد هرگونه تغییر در زندگی خودداری کنند. از اینرو ممکن است‌ رفتارهای پرخطر مثل مشکلات خواب و خوردن، بی قراری مفرط، پرخاشگری، درونگرایی، غمگینی، اضطراب شدید، دردهای جسمی، مشکلات رفتاری و… در آنها دیده شود.

با اینحال تصور می شود کودکانی که توانایی درک تغییرات در عادات زندگی فعلی شان و انجام اقدامات ناشی از بیماری همه گیر کرونا را ندارند، ممکن است در مقایسه با بزرگسالان اثرات منفی بر سلامت روان آنها داشته باشد. از این‌رو توصیه می شود که کودکان به عنوان یک کودک حساس در نظر گرفته شوند. همچنین تصور می شود که برخی عوامل محیطی در بروز شکایات روانپزشکی مرتبط با ویروس کووید ۱۹ در گروه سنی کودکان نقش دارند. اینها را می توان در دسته های زیر طبقه بندی کرد:

_ وجود بیماری

_ فقدان اطلاعات موثق در مورد بیماری

_ عادات رفتاری و سطوح تاب آوری مراقبین

_ با توجه به اقدامات احتیاطی، اختلال در برنامه های روزمره، اختلال در آموزش، مشکلات اقتصادی خانواده

خطرات مربوط به انزوا (قرنطینه)

در حالی که خطر افسردگی، تحریک پذیری، بی خوابی، عصبانیت، خطر PTSD، خستگی عاطفی، استثمار از طریق رسانه های اجتماعی در دوره قرنطینه و انزوا افزایش می یابد، مزایایی نیز اعم از رشد و توسعه معنوی در رویارویی با مشکلات، فرصتی برای در کنار هم بودن و روابط خانوادگی مثبت، فعال سازی خلاقیت و… دارد. همچنین برای حمایت از کودکان در این وضعيت می توان با ایجاد برنامه های روزمره، اطلاع رسانی صادقانه و آشکار با کنترل منابع اطلاعاتی، الگوهای والدین، کنترل روابط اجتماعی حتی از طریق تلفن و اینترنت، آماده سازی محیطی برای بیان احساسات، گوش دادن، تفسیر و حمایت و… عمل نمود.

اصولا اضطراب ها و ترسها احساساتی هستند که همه جا در زندگی ما وجود دارند. اما در حال حاضر مردم یک نوع ترس را تجربه می کنند که قبلا دیده نشده است. همراه با فشارهای دیگری مانند ترس از بیماری و مشکلات مالی و… بر این اساس می توان فکر کرد که همه گیری باعث ایجاد اضطراب و ترس در کودکان و بزرگسالان و آسیب های رفتاری کودکان می شود. با اینحال درک اینکه آیا اقداماتی مانند انزوا و قرنطینه در طول همه گیری خطر ابتلا به آسیب های رفتاری در کودکان را افزایش می دهد یا خیر، ممکن است زمان ببرد.