مسائل و مشکلات روحی و روانی در میان همه گروه های سنی وجود دارد و حتی کودکان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. از جمله مشکلاتی چون استرس و اضطراب در کودکان که شناخت و جلوگیری یا درمان آن میتواند در فرآیند اجتماعی شدن کودکان بسیار موثر واقع شود. در واقع استرس و اضطراب پاسخ غیر اختصاصی بدن به هر نیازی میباشد که به آن ارائه میشود. این واکنش سیستم عصبی به انواع محرک های فیزیکی، ذهنی و عاطفی است. استرس خود از نظر تکامل و بقای انسان مهم است. اما این نوع استرس را با نوع استرس مزمن اشتباه نگیرید که میتواند علت اصلی تعدادی از بیماریهای جسمی و روحی باشد. از این رو آشنایی با درمان و راههای جلوگیری از اضطراب و استرس کودکان میتواند مثمر ثمر واقع شود.
اصولا ما به این واقعیت عادت کرده ایم که استرس و اضطراب پدیده ای از دنیای بزرگسالان میباشد، در صورتی که کودکان با بار مسئولیت هایی که امروزه بر دوش دارند، اعم از تکالیف مدرسه، آزمون های مهم، آماده سازی ها و… ممکن است تحت فشار مداوم قرار بگیرند و با مشکل استرس و اضطراب مواجه شوند. گاهی اوقات علائم خفیف هستند. بنابراین مهم است که برای جلوگیری از استرس مزمن، مراقب کودک خود باشید. چراکه تحت تاثیر استرس و اضطراب، خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی تا ۴ برابر افزایش مییابد و بیماریهای مزمن مختلف تشدید میشوند. همینطور خودکنترلی بدتر میشود. همچنین استرس مزمن در دوران کودکی میتواند باعث ایجاد تعدادی از بیماریهای روانی مختلف در بزرگسالی شود. به هر حال بیشتر اختلالات در بزرگسالی با فوبیای دوران کودکی و آسیب های روانی مرتبط میباشد.
دلایل استرس دوران کودکی
شایع ترین منابع استرس در کودکان، مشکلات مدرسه و اجتماعی میباشد که از آن میان میتوان به مواردی متعددی اشاره کرد که عبارتند از:
- طلاق و جدایی والدین
- بی توجهی والدین
- سرزنش مداوم والدین، بستگان نزدیک یا معلمان
- قلدری همسالان
- تغییر ناگهانی در روال زندگی روزانه
- شروع و پایان سال تحصیلی
- امتحانات و آمادگی برای آنها
- اشتیاق به بازیهای رایانه ای تهاجمی
- کمبود ویتامین ها و مواد معدنی مهم (که توسط پزشک معالج بر اساس یک سری از آزمایشات مشخص می شود)
همچنین استرس حتی در کودکان زیر یک سال نیز ممکن است رخ بدهد. برای علت آن، تغییر رژیم غذایی، مادر سر کار، رفتن به مهد کودک، ظاهر شدن یک پرستار بچه، ترس شدید یا بیماری طولانی و همینطور نزاع بین والدین کافی میباشد.
علائم استرس در کودکان
بسیار مهم است که استرس و اضطراب را زود تشخیص دهید و علائم آن را نادیده نگیرید. استرس و اضطراب در کودکان را می توان با تعدادی از علائم شناسایی کرد که عبارتند از:
- پرخاشگری
- نوسانات خلقی مکرر
- اختلال الگوهای خواب
- شب ادراری
- بازگشت به عادت های دوران نوزادی مثل مکیدن انگشت، غذا خوردن با قاشق به کمک والدین و…
- کاهش تمرکز و عملکرد
- کابوس و فوبیا
- تمایل به کنترل همه چیز
- فرار از واقعیت
و در نوزادان میتوان عادت های بد را به این علائم خطرناک اضافه کرد. همچون مکیدن انگشت شست، جویدن ناخن و… که اغلب یک واکنش تهاجمی ناکافی است.
پیشگیری از استرس و اضطراب در کودکان
توسعه تاب آوری بسیار مهم میباشد. بهترین راههای جلوگیری از اضطراب و استرس در کودکان، استراحت منظم، رژیم غذایی سالم و تربیت بدنی است. رعایت بهداشت خواب نیز ضروری میباشد. اجازه دهید کودک در همان زمان به رختخواب برود و بیدار شود. رفتن به رختخواب نباید در حالت هیجانی یا ناراحتی بیش از حد باشد. به علاوه باید به میزان ساعت کافی بخوابند. همچنین اجازه ندهید در رختخواب مطالعه یا بازی کنند و بازی های رایانه ای و ورزش در شب را هم محدود کنید.
یکی از مهمترین مولفه ها فعالیت بدنی میباشد. به کودکان کمک میکند تا مقاومت در برابر استرس را افزایش دهند و استرس عاطفی بیش از حد را تسکین دهند. سعی کنید حداقل سه بار در هفته به مدت ۳۰-۴۰ دقیقه تمرینات مختلف در زندگی کودک خود داشته باشید. گزینه های زیادی میتواند وجود داشته باشد، محبوب ترین و مقرون به صرفه ترین آنها پیاده روی در فضای باز، شنا در استخر، دوچرخه سواری، رقص و … میباشد. کلاس های یوگا برای کودکان نیز محبوب هستند چراکه به تقویت سیستم اسکلتی عضلانی، بهبود کشش و وضعیت بدن کمک میکند. مهمترین چیز این است که کلاس ها منظم باشد.
یکی دیگر از راههای جلوگیری از اضطراب و استرس کودکان، رژیم غذایی متعادل میباشد که حاوی تمام ویتامین ها و مواد معدنی لازم است. همچنین اگر مادر شاد و آرام باشد، به احتمال زیاد کودک نیز در حالت هماهنگی خواهد بود. الگوی رفتاری کودک قبل از هر چیز از خانواده کپی میشود لذا قبل از به صدا در آوردن زنگ خطر و بردن فرزندان نزد متخصص، به خودتان نگاه دقیق تری بیاندازید.
درمان استرس و اضطراب در کودکان
کودک نمی تواند به تنهایی با استرس کنار بیاید. از اینرو کمک والدین و متخصصان ضروری میباشد. درمان هم بسته به شرایط کودک و توانایی های والدین متفاوت است. با اینحال راههایی برای درمان وجود دارد که عبارتند از:
میتوانید با ردیابی و حذف منبع استرس شروع کنید. برای فرزندتان تکیه گاه شوید. به او اعتماد به نفس بدهید تا در هر شرایطی از او حمایت کند. بگذارید احساسات خود را تخلیه کند. درباره تجربیات او با هم بحث کنید. عزت نفس او را بالا ببرید. با کودکان خردسال از طریق بازی در موقعیت های استرس زا کار کنید.
استفاده از درمانگر
اگر والدین همه منابع استرس زا را حذف کرده اند، اما کودک در حال حاضر در نقطه بی بازگشت است، باید با پزشک خود تماس بگیرید. او برای معاینات مختلف بدن راهنمایی میکند و به احتمال زیاد شما را به یک متخصص مغز و اعصاب یا روانشناس ارجاع میدهد.
روان درمانی
اگر به این مرحله رسیده اید، نگران نباشید. یک روانشناس و حتی یک روانپزشک کودک به مسائل بوجود آمده برای کودک شما اهمیت میدهد و به او کمک میکند تا با حداقل ضرر برای سلامتی از این وضعیت خارج شود. کمک روانپزشک لزوما یک درمان دارویی نیست که به سادگی علائمی را که در حال حاضر آزاردهنده هستند تسکین دهد. در هر صورت یک رژیم جدید توصیه میشود که از استرس بیشتر جلوگیری میکند.
فیزیوتراپی
به عنوان اقدامات حمایتی از کودک، پزشک ممکن است ماساژ، شنا، حمام درمانی و تغذیه رژیمی را برای کودکان تجویز کند.
دیدگاه‌ها
دربارهٔ این مقاله چه نظری دارید؟ اولین دیدگاه را شما بنویسید.