اضطراب در کودکان چگونه درمان می شود؟

اضطراب کودکان

اضطراب کودکان موضوعی است که اگر بخواهیم ساده ازکنارش رد شویم وتوجهی به آن نداشته باشیم عواقب بسیار جدی وجبران ناپذیری در بزرگسالی دارد.باتشخیص واقدامات به موقع برای جلوگیری از رشد آن میتوان از طریق والدین ومربیان به کودک آموزش داد که چگونه آن را کنترل کند.

اضطراب یک احساس ناخوشایند و وهم ازدلواپسی وهراس با منشاءناشناخته است که به فرد دست میدهد و باعث عدم اطمیان ،درماندگی وبرانگیختگی فیزیولوژی میشود،بیشتر والدین که دنیای کودک خود را پر از شور و نشاط ونگرانی میدانند ودرصدد تامین نیاز آن ها هستند،توجهی به عوامل استرس زا ندارند وآن را زودگذر می دانند.

بنیادی‌ترین احساس در انسان خشم است؛ زمانی که خشم در انسانها به حالت عادی بروز داده نشود تبدیل به ترس، شرم، غم، گناه، نفرت و پرخاشگری می‌شود،اگر به ترس و شرم تبدیل شود منجر به اضطراب، اگر به غم و گناه تبدیل شود منجر به افسردگی و اگر به نفرت و پرخاشگری  تبدیل شود منجر به اختلال شخصیت ضداجتماعی می‌شود.

اضطراب در بزرگسالی به‌صورت کرختی، بی‌حالی و وارفتگی است در حالی که در کودکی به‌صورت دل‌درد، کمردرد، پادرد، سردرد و… ظاهر می‌شود که به آنها تظاهرات جسمانی می‌گویند.

این علائم می‌تواند به‌صورت شاخص‌های فیزیولوِژی مثل ضربان قلب بالا و فشار خون بالا خود را نشان دهد و در مواردی هم به‌صورت هیستری ظاهر می‌شود و ممکن است بخشی از بدن را بی‌حس کند، این علائم در برخی افراد به‌صورت حالت‌های سایکوسوماتیک (روان‌تنی) است.زمانی که حرف از اضطراب کودکان است؛کودکانی که به تازگی وارد مدرسه شده اند چندان قادر به بیان احساساتشان به شکل کامل نیستند ولی کودکانی که بزرگتر هستند راحتتر احساساتشان را بیان میکنند وبه راحتی می گویند که چرا و چه چیزی آنها را ناراحت کرده است ،به همین دلیل دردهای جسمانی مانند دل درد،کمر درد و مشکلاتی ازاین قبیل دراین سنین از کودکان کمتر دیده میشود.

پشت اکثر این مشکلات،اضطراب نهفته است ومشکل از بعد جسمانی نیست.اگر اضطراب درکودکان درمان نشود در آینده وبزرگسالی تبدیل به یک اختلال روانی فراگیر میشود که معمولا فرد نمیتواند درست فکر کند هرلحظه منتظر رخ دادن یک اتفاق ناگوار است وفرد دچار احساس نگرانی مزمن میشود.منشاء اصلی این اضطراب نگرانی است و در میانسالی به اوج خود میرسد .اگر بخواهیم اضطراب را به صورت یک حالت تعریف کنیم معمولا حالتی موقعیتی است وبا توجه به موقعیت فرد اضطراب را درخود نشان میدهد یعنی جزئی ازخصوصیات شخصی فرد میشود،مثلا اضطراب اجتماعی به این گونه است که فرد نمیتواند در جمع صحبت کند.

اضطراب حالتی است که بیشتر درمحیط شکل میگیرد از آنجایی که استرس پاسخ به محیط است اگر بتوانیم به کودکانمان :ارتباط،استقلال وشایستگی را یاد دهیم بسیاری ازاین مشکلات که میبینیم از بین خواهد رفت.ازمواردی که والدین بتوانند برای جلو گیری از اضطراب کودکان خود به کار ببرند میتوان به موضوع های زیر اشاره کرد:

ایجاد الگوسازی خوب در دوران کودکی مثلا اینکه سعی کنند کودک از چیزی نترسد یا اینکه سعی کنندیاد بدهند که کودکشان ازهمان سن کم جلوی جمع صحبت کند.یا به کودکان حس توانمندی با ارزش بودن وجرعت بدهند ، عزت نفس واعتماد به نفس کودکان را بالا ببرند .اگر والدین بتوانند موارد ذکرشده را در تربیت فرزندان خود رعایت کنند فرزندانشان  بسیاری از مشکلات گفته شده را در بزرگسالی تجربه نخواهند کرد چرا که پایه های اصلی شخصیت در حدود ۶سالگی ریخته میشود وگاهی تا نوجوانی ادامه پیدامی کند.

شناسایی علائم ودلایل ایجاد اضطراب درکودکان

یکی از ابتدایی ترین قدم ها برای کاهش اضطراب کودکان ،شناسایی علائم ودلایل ایجاد اضطراب است که مهمترین آنهاعبارتند از:

• مشکلات خانوادگی ماننده طلاق ،نبود یکی از والدین
• مشکلات مالی
• رفتن به محیط های جدید مانندا مدرسه یا مهدکودک جدید
• اخباروحواث جهانی مثل جنگ دزدی و..

۵راه علمی اثبات شده برای کاهش اضطراب کودکان :

بازی نقش و کاهش اضطراب کودک:در حین بازی با کودکتان نقش فردی را بازی کنید که به مشکلی برخورده وبسیار عصبانی است وازاون بخواهید که به شما یاد بدهد چطور آرام شوید؛اگر نمیتواند این کار را انجام دهد اول خودتان انجام دهید سپس از او بخواهید این کار را انجام دهد.

انجام کارهای هنری:از جمله کارهایی که برای کاهش اضطراب کودکان مفید است میتوان به کارهای هنری مانند رنگ آمیزی،طراحی،نقاشی وبازی با شن اشاره کرد.کودکان در هنگام رنگ آمیزی ونقاشی میتوانند احساسات خودرا ابراز وتخلیه کنند.این فعالیت های ساده تاثیر زیادی در کاهش اضطراب کودک دارد.

حباب بازی:حباب بازی برای اکثر کودکان سرگرم کننده است.به فرزند خود یاد دهید که حباب بسازد یا فقط با فوت کردن داخل حباب ساز وانمود به این کارکند‌.این بازی باعث تخلیه نگرانی های فرزندتان خواهد شد

شناخت وآگاهی از هیجانات مختلف :سعی کنید نام احساسات مختلف را(شادی،غم،ترس ونگرانی وخشم)رابه فرزندتان آموزش دهید وبا کمک هم دلیل اضطراب اورا شناسایی کنید

پیدا کردن راه حل با کمک به یکدیگر:آیا میدانید کودکتان وقتی مضطرب می شود دوست دارد چه کاری انجام دهد؟نمی دانید؟از او بپرسید زمانی که نگران است دوست دارد چه کاری انجام دهد یا شما برایش چه کاری انجام دهید این کار ها می تواند یک بغل کردن ساده ویا صحبت و توجه کردن به او باشد

کلام آخر: امیدواریم این چند روش ساده بتواندبه شما در کنترل وکاهش اضطراب کودکتان کمک کند اما اگر شدت اضطراب فرزندتان به حدی بود که این تمرینات کمک چندانی نکرد بهتراست از یک روانشناس کودک کمک بگیرید.