بازی با کودک ۱ ماهه یعنی چند لحظه گفت‌وگو، نگاه‌کردن، آواز و تماس آرام در زمان بیداری؛ حضور و پاسخ شما از هر اسباب‌بازی مهم‌تر است.
| حالت نوزاد | پیشنهاد ساده | کار مراقب |
|---|---|---|
| بیدار و آرام است | چهره‌به‌چهره حرف بزنید یا آواز بخوانید | بین جمله‌ها مکث کنید و واکنش او را ببینید |
| به صورت یا صدا توجه می‌کند | چهره یا تصویر ساده را آرام نشان دهید | به نگاه‌کردن اصرار نکنید |
| خمیازه می‌کشد یا روی برمی‌گرداند | بازی را تمام کنید | نیاز به استراحت، تغذیه یا آرامش را بررسی کنید |
قرار نیست همه این بازی‌ها را هر روز انجام دهید یا از نوزاد واکنش خاصی بگیرید. در این سن، یک مکث کوتاه هنگام عوض‌کردن پوشک هم می‌تواند فرصت ارتباط باشد. وقتی به نشانه‌های او پاسخ می‌دهید، همان رابطه روزمره‌ای را می‌سازید که در بحث رشد هیجانی و اجتماعی کودک اهمیت دارد.
پخش این فایل در این مرورگر ممکن نشد.
بازی در یک‌ماهگی چه شکلی است؟
در پایان ماه اول، نوزاد هنوز زمان زیادی را صرف خوابیدن و شیرخوردن می‌کند. بازی او شبیه بازی کودک بزرگ‌تر، با گرفتن و جابه‌جا کردن وسایل، نیست. صدای آشنا، صورت نزدیک مراقب و تماس ملایم تجربه‌های کافی برای یک گفت‌وگوی کوچک‌اند. راهنمای NHS درباره بازی نوزاد هم گفت‌وگو و آواز را از راه‌های ساده تعامل معرفی می‌کند.
گاهی پاسخ نوزاد فقط چند لحظه نگاه، تغییر حالت صورت یا آرام‌شدن است. اگر امروز به یک بازی علاقه نشان نداد، آن را نشانه شکست بازی یا عقب‌ماندن رشد ندانید. حتی راهنماهای رشد برای دوماهگی، مانند فهرست نقاط عطف CDC، برای سن دیگری نوشته شده‌اند و نباید به انتظار قطعی از نوزاد یک‌ماهه تبدیل شوند.
چه زمانی بازی کنیم و کی توقف کنیم؟
بعد از آنکه نیازهای فوری نوزاد برطرف شد، زمان بیداری آرام را انتخاب کنید: چشم‌ها باز است و نوزاد بی‌قرار نیست. بازی را با یک کار ساده آغاز کنید، واکنش را ببینید و اگر توجهش ادامه داشت، همان را کمی تکرار کنید. به ساعت نگاه‌کردن برای پُرکردن یک مدت مشخص لازم نیست؛ طول هر نوبت را توان همان نوزاد تعیین می‌کند.
اگر رویش را برمی‌گرداند، خمیازه می‌کشد، جمع می‌شود یا گریه می‌کند، محرک را کم کنید و به او فرصت استراحت بدهید. Nemours KidsHealth بی‌قراری و گریه را از نشانه‌هایی می‌داند که نوزاد ممکن است به مکث نیاز داشته باشد. گرسنگی، پوشک خیس یا خواب‌آلودگی هم می‌تواند علت بی‌میلی باشد؛ بازی جای رسیدگی به این نیازها را نمی‌گیرد.
۷ بازی ساده برای نوزاد یک‌ماهه
این ایده‌ها را به چشم انتخاب‌های انعطاف‌پذیر ببینید. برای بیشترشان دست و صدای شما کافی است. به جای افزودن هم‌زمان صدا، نور و حرکت، یک تجربه را آرام پیش ببرید تا بتوانید واکنش نوزاد را تشخیص دهید.
پخش این فایل در این مرورگر ممکن نشد.
۱. گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره
وقتی نوزاد به پشت روی سطح صاف و امن بیدار است، در میدان دید او قرار بگیرید و با صدای معمولی چند جمله کوتاه بگویید: «من اینجام» یا «داری به من نگاه می‌کنی؟». بعد مکث کنید. لازم نیست او به شکل قابل‌تشخیص «جواب» بدهد؛ مکث، فرصت توجه‌کردن است. اگر نگاهش را کنار کشید، شما هم فاصله و شدت تعامل را کمتر کنید.
۲. آواز و مکث
یک لالایی یا شعر آشنا را آرام بخوانید و هر چند جمله یک بار توقف کنید. تکرار ملودی برای مراقب ساده است و برای نوزاد فرصتی فراهم می‌کند تا صدای آشنا را بشنود. صدا را ناگهان بلند نکنید و برای جلب توجه، کنار گوش او وسیله صدادار نگذارید.
۳. دنبال‌کردن آرام چهره
صورتتان را روبه‌روی نوزاد نگه دارید و اگر نگاهش متوجه شما شد، خیلی آهسته کمی به یک طرف حرکت کنید. ببینید آیا چشم‌ها یا سر او حرکت شما را دنبال می‌کند. این کار آزمون بینایی نیست؛ اگر همراهی نکرد، حرکت را سریع‌تر یا وسیله را نزدیک‌تر نکنید. می‌توانید فقط به حالت اول برگردید و گفت‌وگو را ادامه دهید.
۴. روایت تعویض پوشک
هنگام تعویض پوشک، کارتان را با صدای آرام توصیف کنید: «حالا لباس را باز می‌کنم» و «تمام شد». این بازی به وقت اضافه احتیاج ندارد و صدای شما را با یک تجربه روزمره همراه می‌کند. همه وسایل را از قبل در دسترس بگذارید و حتی برای یک لحظه نوزاد را روی سطح تعویض تنها نگذارید.
۵. لمس ملایم و نام‌بردن اعضای بدن
در زمان بیداری و رضایت نوزاد، کف دست یا پای او را به‌آرامی لمس کنید و نام ببرید. لمس باید سبک باشد؛ دست‌وپا را برای انجام حرکت یا کشش وادار نکنید. اگر نوزاد ناراحت شد، توقف کنید. برای این بازی به روغن، رایحه یا ابزار ویژه نیازی نیست.
۶. زمان شکم روی سینه یا سطح صاف
وقتی خودتان کاملاً بیدارید، می‌توانید نوزاد بیدار را برای نوبتی کوتاه روی سینه‌تان بگذارید و از نزدیک مراقب راه تنفس و حالت او باشید. وقتی آماده بود، سطح صاف و امن روی زمین هم گزینه‌ای است. انجمن متخصصان کودکان آمریکا برای شروع، نوبت‌های کوتاه ۳ تا ۵ دقیقه‌ای، دو تا سه بار در روز را پیشنهاد می‌کند و افزایش زمان را تدریجی می‌داند؛ اگر نوزادتان زودتر خسته شد، همان‌جا توقف کنید.
“Tummy time is for babies who are awake and being closely supervised.”
ترجمه: زمان روی شکم برای نوزادانی است که بیدارند و از نزدیک زیر نظر هستند. این جمله از راهنمای انجمن متخصصان کودکان آمریکا است و تفاوت اصلی بازی و خواب را روشن می‌کند.
اگر نوزاد از این وضعیت خوشش نمی‌آید، از تماس کوتاه روی سینه و صدای آرام خودتان شروع کنید و به‌تدریج پیش بروید. فشار برای ادامه‌دادن لازم نیست. هر وقت خواب‌آلود شد، زمان شکم تمام است و باید او را برای خواب به پشت در محل خواب امن خودش بگذارید.
۷. تماشای تصویر ساده
یک تصویر ساده و بدون قطعات جداشدنی را در دست خود نگه دارید و در حالی که نوزاد بیدار و راحت است، کوتاه به او نشان دهید. درباره آن حرف بزنید. قرار نیست کارت آموزشی بخرد یا مدت طولانی خیره بماند؛ چهره و صدای شما هم همین کار را انجام می‌دهند. تصویر یا وسیله را به تخت، گهواره یا لباس نوزاد وصل نکنید.
ایمنی بازی و خواب
بازی با نوزاد یک‌ماهه همیشه با حضور مراقب بیدار انجام می‌شود. سطح بازی را صاف و پایدار نگه دارید؛ وسایل کوچک، بند، پلاستیک و پارچه آزاد را از دسترس او دور کنید. در زمان شکم، صورت و بینی باید آزاد باشد و مراقب باید نزدیک بماند. اگر نوزاد خوابش برد، ادامه‌دادن بازی یا رهاکردنش روی سینه و سطح نرم امن نیست.
| موقعیت | کار مناسب | کار نامناسب |
|---|---|---|
| بازی روی شکم | فقط در بیداری و با نظارت نزدیک | تنهاگذاشتن یا ادامه‌دادن هنگام خواب‌آلودگی |
| خواب | به پشت، روی سطح خواب امن | خواباندن روی شکم یا کنار اسباب‌بازی و بالش |
| وسیله بازی | ساده، سالم و زیر نظر بزرگسال | قطعات کوچک، بند بلند و آویز روی تخت |
قرار نیست بازی «هوش نوزاد را جهشی بالا ببرد» یا انجام هر روزه فهرست، معیار والد خوب باشد. انتخاب فعالیت کوتاه و مناسب حال او، همراه با رسیدگی به خواب و تغذیه، پاسخ عملی‌تری به نیاز این سن است.
پرسش‌های متداول
آیا بازی با دختر و پسر یک‌ماهه متفاوت است؟
نه؛ برای انتخاب بازی در این سن، بیداری، راحتی و واکنش خود نوزاد مهم‌تر از دختر یا پسر بودن اوست. همان ایده‌های کوتاه را برای هر دو امتحان کنید و با نشانه‌های کودک پیش بروید.
آیا برای بازی با بچه ۱ ماهه باید اسباب‌بازی بخریم؟
خیر. چهره، صدا و تماس آرام مراقب برای شروع کافی است. اگر از تصویر یا وسیله‌ای استفاده می‌کنید، سالم و بدون قطعات جداشدنی باشد و آن را در محل خواب نگذارید.
اگر نوزاد زمان شکم را دوست ندارد چه کنیم؟
از نوبتی کوتاه روی سینه مراقبِ کاملاً بیدار شروع کنید و هم‌زمان با او آرام حرف بزنید. اگر ناراحت شد، توقف کنید و بعداً دوباره امتحان کنید؛ زمان شکم فقط در بیداری و با نظارت نزدیک انجام می‌شود.
اگر نوزاد یک‌ماهه به بازی پاسخ آشکار ندهد، نگران شویم؟
پاسخ‌ها در این سن ظریف‌اند و نباید از نوزاد یک‌ماهه انتظار مهارت‌های سنین بالاتر داشت. اگر درباره دیدن، شنیدن، حرکت یا روند رشد او نگرانی دارید، موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارید.
دیدگاه‌ها
دیدگاهتان را بنویسید
تجربه یا پرسش شما می‌تواند شروع یک گفت‌وگو باشد.
دربارهٔ این مقاله چه نظری دارید؟ اولین دیدگاه را شما بنویسید.